Ge
En
ძველი ფოტოალბომი, ახალგაზრდობის სიმღერა თუ ოჯახური ნივთი ხშირად უბრალო მოგონებაზე მეტია. ნაცნობ გამოცდილებებთან დაბრუნება ხანდაზმულს ეხმარება საუბრის დაწყებაში, ემოციების გამოხატვასა და საკუთარი ისტორიის ხელახლა განცდაში. ამ მიდგომას რემინისცენციის თერაპია (ან „ნოსტალგიის თერაპია“) ეწოდება.
რა არის რემინისცენციის თერაპია?
ეს არის მიდგომა, სადაც ადამიანს წარსულზე საუბრისკენ სტიმულების — ძველი ფოტოების, პირადი ნივთების, მუსიკისა და წერილების — დახმარებით უბიძგებენ. Cochrane-ის კვლევების თანახმად, ამ მეთოდს შეუძლია მცირე დადებითი გავლენა იქონიოს კოგნიტურ ფუნქციებზე, კომუნიკაციასა და ცხოვრების ხარისხზე. იგი განსაკუთრებით გამოიყენება დემენციის მქონე ადამიანების მოვლისას, რათა შექმნას მშვიდი და უსაფრთხო გარემო.
რატომ არის მოგონებებზე საუბარი მნიშვნელოვანი ხანდაზმულებისთვის?
ასაკთან ერთად მეხსიერებაში გარკვეული ცვლილებები ბუნებრივია, თუმცა დემენცია დაბერების ჩვეულებრივი ნაწილი არ არის. დემენციამ შეიძლება გავლენა მოახდინოს მეხსიერებაზე, აზროვნებაზე, მეტყველებაზე, გადაწყვეტილებების მიღებასა და ყოველდღიური საქმიანობის შესრულებაზე.
ხშირ შემთხვევაში ადამიანს უჭირს ახალი ინფორმაციის დამახსოვრება, მაშინ როდესაც წარსულთან დაკავშირებული ზოგიერთი მოგონება შედარებით დიდხანს ნარჩუნდება. სწორედ ამიტომ შეიძლება იყოს სასარგებლო საუბარი ნაცნობ ადამიანებზე, ადგილებზე, ტრადიციებსა და ცხოვრების მნიშვნელოვან პერიოდებზე.
მნიშვნელოვანია, რომ ასეთი საუბარი არ გადაიქცეს მეხსიერების ტესტად. ბევრად ბუნებრივია ფოტოს ერთად დათვალიერება და საუბრის მშვიდად დაწყება. ასეთი ფორმით ადამიანს შეუძლია ისაუბროს იმაზე, რაც ახსოვს, ზეწოლისა და შეცდომის დაშვების შიშის გარეშე.
რა სარგებელი შეიძლება ჰქონდეს რემინისცენციის თერაპიას?
რემინისცენციის თერაპია დემენციის სამკურნალო ან პრევენციული მეთოდი არ არის და ვერ ჩაანაცვლებს ექიმის მიერ დანიშნულ მკურნალობასა და პროფესიულ მოვლას. თუმცა სწორ გარემოში მოგონებებზე საუბარი შეიძლება მნიშვნელოვანი დამატებითი მხარდაჭერა იყოს.
1. კოგნიტური სტიმულაცია
ამბის მოყოლა მოითხოვს ინფორმაციის გახსენებას, აზრების ერთმანეთთან დაკავშირებას, სიტყვების შერჩევასა და კომუნიკაციას. რემინისცენციის თერაპიის შესახებ არსებული კვლევები მიუთითებს შესაძლო მცირე სარგებელზე გარკვეული კოგნიტური მაჩვენებლების მხრივ, თუმცა ეფექტი დამოკიდებულია ადამიანზე, გარემოსა და გამოყენებულ მეთოდზე.
2. კომუნიკაციის მხარდაჭერა
დემენციის მქონე ადამიანისთვის ახალი ამბის ან ახლახან მომხდარი მოვლენის გახსენება ზოგჯერ რთულია, მაშინ როდესაც ცხოვრების ადრეული პერიოდიდან ამბის მოყოლა შეიძლება უფრო ბუნებრივად შეძლოს. ნაცნობ თემაზე საუბარი დიალოგის დაწყებას ამარტივებს და ადამიანს სხვებთან ურთიერთობის შესაძლებლობას აძლევს.
3. საკუთარი იდენტობის შენარჩუნება
ადამიანის ცხოვრება მხოლოდ მისი დღევანდელი მდგომარეობით არ განისაზღვრება. ის შეიძლება ყოფილიყო სხვადასხვა პროფესიის ან ადამიანი, რომელმაც თავისი ოჯახის ცხოვრებაში განსაკუთრებული კვალი დატოვა.
წარსულის ისტორიებზე საუბარი საშუალებას გვაძლევს დავინახოთ პიროვნება მისი ცხოვრების მთლიან კონტექსტში, მისი მიღწევებით, ურთიერთობებით, გამოცდილებითა და ფასეულობებით.
ძველი ფოტოები - საუბრის დაწყების მარტივი გზა
ფოტოები რემინისცენციის ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული საშუალებაა. ოჯახურ ფოტოზე შეიძლება გამოჩნდეს ნაცნობი სახე, ძველი სახლი, ქალაქი, სამსახური, მნიშვნელოვანი დღესასწაული ან ყოველდღიური სცენა, რომელიც ადამიანს კონკრეტულ პერიოდთან აკავშირებს.
Alzheimer's Society ფოტოების, მუსიკისა და პერსონალური ნივთების გამოყენებას რემინისცენციისა და ცხოვრების ისტორიის მუშაობის ერთ-ერთ გავრცელებულ ფორმად აღწერს.
ფოტოების დათვალიერებისას უმჯობესია თავიდან ავიცილოთ კითხვები, რომლებზეც მხოლოდ ერთი „სწორი პასუხი“ არსებობს. ღია კითხვები საუბრისთვის მეტ თავისუფლებას ტოვებს.
რატომ არის მნიშვნელოვანი პირადი ნივთები?
ზოგჯერ მოგონებას ფოტოზე მეტად პატარა ნივთი აღვიძებს. ეს შეიძლება იყოს ძველი საათი, სამკაული, წერილი, ოჯახის რელიკვია, საყვარელი წიგნი, სამსახურთან დაკავშირებული ნივთი, ბავშვობის ან ახალგაზრდობის დროინდელი ნივთი.
ასეთი ნივთები განსაკუთრებით კარგ საფუძველს ქმნის საუბრის დასაწყებად: „ეს ნივთი როგორ მოხვდა შენთან?“, „ვინ გაჩუქა?“, „რატომ არის შენთვის მნიშვნელოვანი?“ აქაც მთავარი არა ფაქტების სიზუსტის შემოწმება, არამედ საუბრისა და ემოციური კავშირის შექმნაა.
როგორ ვისაუბროთ დემენციის მქონე ადამიანთან მოგონებებზე?
რემინისცენციის დროს ყველაზე მნიშვნელოვანია არა ის, რამდენ დეტალს გაიხსენებს ადამიანი, არამედ როგორ გრძნობს თავს საუბრის პროცესში. დაუსვით ღია კითხვები, მიეცით დრო, მოუსმინეთ ბოლომდე, ნუ გადააქცევთ საუბარს გამოცდად, ნუ შეეკამათებით უმნიშვნელო დეტალებზე, დააკვირდით ემოციებს.
ყველა მოგონება სასიამოვნო არ არის. ფოტომ, მუსიკამ ან ნივთმა შეიძლება გამოიწვიოს სევდა, შფოთვა ან მძიმე გამოცდილების გახსენება. თუ ხედავთ, რომ თემა ადამიანს დისკომფორტს უქმნის, უმჯობესია საუბარი მშვიდად გადაიტანოთ სხვა მიმართულებით.
რემინისცენციის თერაპია „საბრინოვოში“
ხანდაზმულთა მოვლა მხოლოდ ფიზიკურ უსაფრთხოებას, ჰიგიენას ან მედიკამენტების მიღების კონტროლს არ გულისხმობს. არანაკლებ მნიშვნელოვანია ადამიანის ემოციური მდგომარეობა, სოციალური ურთიერთობები და შესაძლებლობა, ყოველდღიურ ცხოვრებაში საკუთარი პიროვნება და ცხოვრების ისტორია შეინარჩუნოს.
„საბრინოვოში“ თითოეული ბინადრის საჭიროებები ინდივიდუალურად განიხილება. ცენტრში ხანდაზმულებისთვის შექმნილია უსაფრთხო და მშვიდი გარემო, ხოლო მოვლის პროცესში ყურადღება ეთმობა როგორც ჯანმრთელობის მონიტორინგს, ისე ემოციურ და სოციალურ მხარდაჭერას.
„საბრინოვო“ ასევე უზრუნველყოფს 24/7 მეთვალყურეობასა და ზრუნვას და მუშაობს დემენციის მქონე ხანდაზმულთა ინდივიდუალურ საჭიროებებზე მორგებული მიდგომით.
ოჯახის წევრებს შეუძლიათ მოვლის პროცესშიც მნიშვნელოვანი როლი შეასრულონ. მაგალითად, მოიტანონ ფოტოალბომები, საყვარელი ნივთები ან სხვა პერსონალური დეტალები, რომლებიც ხანდაზმულ ადამიანს ნაცნობ გარემოსა და ცხოვრების მნიშვნელოვან პერიოდებს ახსენებს. ასეთი პატარა დეტალები ხშირად გვეხმარება, მოვლა უფრო პიროვნებაზე ორიენტირებული გახდეს.
